Nieuws
Landelijke Pedagogische Vergadering
Komt allen!Programma
Locatie: Stichtse Vrijeschool in Zeist, datum: donderdag 5 februari 2026 16.00 - 20.00 uur, kosten: 15 euro15.30 Inloop
16.00 Opening, spreuk, zingen
16.10 Lezing Constanza Kaliks (wilsontwikkeling - Engelstalig)
17.10 Kunst workshops
18.00 Maaltijd en tweedehands boeken-ruilmarkt
18.45 Parels delen
19.00 Open Klassenuur door Peter Selg (Engelstalig)/ Antroposofie - een Opstapje/ of Menskunde voor gevorderden
19.55 Afsluiting, zingen, spreuk
20.00 Einde
Meld je hier aan: https://www.antroposofischevereniging.nl/agenda/bijeenkomsten/landelijke-pedagogische-vergadering-op-5-februari-2026
Adventsgroet
Samen studeren om ons door de antroposofie te laten inspireren voor ons dagelijks werk in de pedagogie: dat is wat de pedagogische sectie van de Hogeschool voor de Geesteswetenschappen nastreeft.
Maandelijks doen we dat als kerngroep.
Op 9 oktober kwamen we samen met de ambassadeurs, die op verschillende scholen en pedagogische instellingen werken.
Op 5 februari 2026 hopen we met jullie allen te studeren en uit te wisselen! Daarom nodigen we jullie hierbij van harte uit voor de
landelijke pedagogische vergadering op de Stichtse Vrijeschool in Zeist van 16.00 tot 20.00 uur.
Meld je daarvoor aan via deze link: https://www.antroposofischevereniging.nl/agenda/bijeenkomsten/landelijke-pedagogische-vergadering-op-5-februari-2026
In de tussentijd wensen we jullie een lichte kersttijd, inspirerende heilige nachten en een vruchtbaar begin van 2026 toe!
Met hartelijke groeten, namens de Nederlandse kerngroep van de Pedagogische Sectie:
Anna (Vrijeschool Pabo, Leiden)
Anne (Academie voor Ervarend Leren)
Anneloes (Vrijeschool Het Sterrenbos, Amerongen)
Barbara (Rudolf Steinerschool, Haarlem)
Daniel (Kairos College, Amsterdam)
Fenne (Rudolf Steiner Educare, Venlo)
Harmen (Parcival College, Groningen)
Jasper (Rudolf Steinerschool, Haarlem)
Mirte (De Geheime Tuin, Driebergen e.o.)
Polle (Vrijeschool Kennemerland, Haarlem)
Rik (Antroposofische Vereniging in Nederland)
Saraya (Vrijeschool Almere)
Tiemen (Vrijeschool Zutphen).
Kom werken op een vrijeschool!
Steeds meer mensen weten de vrijeschool te vinden: het aantal leerlingen is in de afgelopen tien jaar met 40,9% gegroeid! Kom jij als leraar of zij-instromer ons vrijeschoolonderwijs versterken? Zin om aan de slag te gaan met hoofd, hart en handen? Lees dan snel verder!
Erik - leerkracht
Werk en opleiding
Ben jij klaar voor een baan:
- Waarmee je bijdraagt aan een brede ontwikkeling van kinderen?
- Waarin je jouw pedagogisch talent benut?
- Waarin je je eigen leerplan vormgeeft?
- Waar ook jouw ontwikkeling belangrijk is?
Kijk dan snel naar de mogelijkheden op het gebied van werk en opleiding.
https://www.vrijescholen.nl/werk-en-opleiding
"Ik denk dat de vrijeschool bij uitstek een onderwijssoort is waar je je als leerkracht veel kunt ontwikkelen, omdat het ook zo persoonlijk is. En daar is, uiteindelijk, ieder mens naar op zoek."
Marije - schoolleider
Vacatures
Heb
je een pabo-diploma of een tweede- of eerstegraadsbevoegdheid en ben je
benieuwd welke vacatures er op dit moment zijn op vrijescholen in
Nederland?
Klik dan hier: https://www.vrijescholen.nl/vacatures
Het Kompas is uit!
Het Kompas, een uitgave van de Vereniging voor Vrijescholen in samenwerking met het boek met een overzicht van het vrijeschoolonderwijs van kleuterklas tot middelbare school, is zojuist verschenen bij uitgeverij Christofoor.
Het is een prachtig, rustig vormgegeven boek geworden (met heel fijn papier om vast te houden - de tastzin wil ook wat!). Maar nog belangrijker: met heldere, kernachtige informatie die fijn is om na te lezen voor doorgewinterde vrijeschoolleerkrachten en die bijzonder ondersteunend is voor leerkrachten die nieuw zijn in het vrijeschool-onderwijs.
Een absolute aanrader. Bestel 'm graag via https://www.christofoor.nl/boeken/detail/het-kompas-voor-vrijeschoolonderwijs-van-nu?_locale=nl_NL of via je eigen boekhandel voor 24,95 euro.
Van de achterflap:
De gids van en voor het vríjeschoolonderwijs; van kleuterklas tot en met middelbare school
De gids van en voor het vrijeschoolonderwijs; van kleuterklas tot en met middelbare school
Wat betekent vrijeschoolonderwijs in deze tijd?
Dit boek biedt een overzicht van alles wat de vrijeschool uniek en
relevant maakt. Met heldere uitleg, praktische handvatten en voorbeelden
direct van de werkvloer, helpt het je de rijke onderwijstraditie van de
vrijeschool te begrijpen en toe te passen.
Een nieuw standaardwerk voor het vrijeschool en waldorf-onderwijs met:
- Een overzicht van de kernwaarden van de vrijeschool
- Uitleg en praktijkvoorbeelden van het lesprogramma van jaar tot jaar.
- Informatie over oorsprong, achtergronden en actuele kwestie
Leer meer over:
- Het leerplan van de vrijeschoolverbondenheid, kindbesprekingen en ouderbetrokkenheid
- Periodeonderwijs en kunstzinnig onderwijs
- Werken met verhalen, beelden en jaarfeesten
- (Neuro)diversiteit en inclusie
- Digitale geletterdheid
- Antroposofie als inspiratiebron en achtergrond
- Werken met hoofd, hart en handen in de praktijk
Publicatie: Leerlijnen en Bouwstenen Bewegingsonderwijs - Euritmie
Vanaf het schooljaar 2023-2024 zijn basisscholen in Nederland verplicht om minimaal 90 minuten bewegingsonderwijs per week te geven. In veel klassen in de vrijescholen is bewegen impliciet opgenomen in het dagelijks aanbod binnen en buiten de klas. De expliciete en geroosterde tijd is verdeeld over de vakken gymnastiek en euritmie. Om te voldoen aan de wettelijke kaders is impliciet bewegen alleen niet voldoende. De school moet een aanbod genereren dat niet vrijblijvend is. BVS schooladvies heeft een samenhangend aanbod geschreven voor het vak euritmie.
In deze publicatie werken ze een visie uit op bewegen en maken ze een koppeling naar een aantal leerlijnen die centraal staan in het euritmieonderwijs. Deze publicatie dient als inspiratiebron voor leerkrachten om bewegingsonderwijs euritmie te verzorgen. BVS Schooladvies biedt hiermee een concrete leerlijn aan waarmee scholen het aanbod euritmie in hun curriculum kunnen verantwoorden en de ontwikkeling van leerlingen kunnen monitoren. Daarnaast hopen ze handvatten te bieden om het didactische en pedagogisch handelen van leerkrachten te versterken.
Dit document biedt een basis waarop iedere leerkracht kan voortbouwen. Deze publicatie is ook bedoeld als verantwoordingsdocument voor scholen, om aan te tonen hoe zij bewegingsonderwijs in een doorgaande leerlijn hebben uitgewerkt. Het betreft hier het vak euritmie, dat onderdeel is van het aanbod bewegingsonderwijs in de vrijeschool. Samen met de andere katernen uit de reeks Leerlijnen en bouwstenen Bewegingsonderwijs vormt dit document een doorgaande lijn. De katernen zijn goed los van elkaar te gebruiken, maar alleen samen vormen ze een volledige onderbouwing voor een goed aanbod bewegingsonderwijs.
De reeks Leerlijnen en bouwstenen bewegingsonderwijs bestaat uit:
- kleutergym
- kleutergym – voorbeeldlessen
- euritmie (december 2025)
- gym voor klas 1 t/m 6 (2026)
Een dagje op de Vrijeschool Pabo
Meer informatie: https://www.hsleiden.nl/opleiding/leraar-basisonderwijs-vrijeschool-pabo
Nieuwe school: vrijeschool Almere!
De Vereniging van Vrijescholen meldt dit vrolijke nieuws: vrijeschool Almere is geopend!Het is de eerste vrije middelbare school in Flevoland.
Leer hier meer: https://www.vrijescholen.nl/actueel/opening-waldorf-almere
Activiteiten
9 dec 2025, 19.30 uur
How Waldorf is Waldorf Education?
De laatste in de reeks "How .... is Waldorf Education" - een serie online lezingen door de Alanus hogeschool in Duitsland. Christoff Wiechert houdt de lezing in het Engels. De lezing start om 19.30 uur en eindigt om 21.00 uur. Je kunt je hier registreren https://eveeno.com/100203137 of via diezelfde link de lezingen uit de reeks nog eens (opnieuw) bekijken.10 dec 2025
Open Dag: onderwijsassistent vrijeschool of antroposofische kinderopvang
Tijd: 09.00 – 12.15 uur, locatie: Australiëlaan 25 in Utrecht.Wil je mogelijk onderwijsassistent worden in het vrijeschool onderwijs, of wil je pedagogisch medewerker worden op een antroposofische kinderopvang? Meld je aan via https://school-vak.nl/
Op deze Open Dag kun je open lessen bezoeken en zal er een informatiebijeenkomst zijn.
24 december 2025
Heilige Nachtenreizen
Locatie: online, kosten: 24,12 euro, tijden: dagelijks tussen Kerst en Driekoningen (24 dec 2025- 6 jan 2026).Ieder jaar organiseert oud-vrijeschool leerkracht Eveline Clignet van Waldorf Inspiration weer geleide online Heilige Nachtreizen. Ze begeleid je op de weg naar binnen tussen Kerst en Driekoningen. Dit jaar zijn er vier soorten Heilige Nachtreizen te volgen:
https://everydaymommyday.com/heiligenachtenreizen
24 jan 2026
Verdiepende lezing: warmte in de opvoeding
Locatie: Zeist10.45 - 13.00 uur, plus gezamenlijke lunch
Zonder warmte staat alles stil. Warmte is nodig voor ontwikkeling. Warmte is een brug. Een brug om van het een naar het ander te komen.
In de lezing zal ik ingaan op de vier niveaus van warmte in de opvoeding. Hoe verzorg je die, als ouder en als professional?
Edmond Schoorel specialiseerde zich tot kinderarts in Rotterdam en Leiden. Hij richtte in 1996 het Kindertherapeuticum in Zeist op. Schoorel is eigenaar van Rijngoud, betrokken bij diverse cursussen en conferenties en auteur van verschillende antroposofische boeken en pamflet
Kijk voor meer informatie en aanmelding op:
https://school-vak.nl/over-de-school/lezingen/
23 jan - 25 jan 2026
Poppenspelers conferentie (internationaal)
De jaarlijkse conferentie voor Poppenspelers vindt plaats in Dornach. Het thema en het programma zijn nog niet bekend, maar schrijf de data vast op. Op deze website vind je straks meer informatie: 23 - 25 January: Puppenspieler-Tagung25 jan 2026
AViN Netwerk en ontmoetingsdag 2026
Locatie: Zeist, 10.15 - 15.00 uur, kosten 15 euroGraag nodigen we alle pedagogen uit om naar de netwerk- en ontmoetingsdag te komen om mee te spreken en denken over de toekomst van de Antroposofische Vereniging (of om eens te kijken wat antroposofie of de antroposofische vereniging eigenlijk zijn). Voor aanmelding: Derde netwerk- en ontmoetingsdag 2026
Het kost 15 euro en je krijgt er taart (!) een heerlijke maaltijd en een bruisende Antroposofische Vereniging voor terug!
Rik ten Cate zal samen met ons (levens)kunst maken en Saar Frieling zal spreken over AI en Waarheid. Verder gaan we vooral met elkaar en met het bestuur van de Vereniging in gesprek en (wilde & milde) plannen smeden.
Er zal zeker ook een groepje van ons (kerngroep van de Pedagogische Sectie) aanwezig zijn. Kom graag & denk en spreek mee.
5 februari 2026
Landelijke Pedagogische Vergadering!
We nodigen alle docenten, leerkrachten en pedagogisch medewerkers in Nederland (samen met hun directie en bestuur en ondersteunende medewerkers) uit voor de landelijke pedagogische vergadering. We houden een open Esoterisch Uur. Er zal ook een lezing zijn door Constanza Kaliks (leider van de Pedagogische Sectie aan het Goetheanum in Dornach) over de wilsontwikkeling. Er zal een heerlijke maaltijd geserveerd worden en er zal ruim de mogelijkheid zijn om met alle andere pedagogen van gedachten te wisselen. Ook zal de schilderij uitleen er weer zijn en zullen we een tweedehands boekenruilmarkt organiseren. In de vroege avond keer je huiswaarts met je team, vol inspiratie en moed om samen jullie prachtige werk voor te zetten. Zet de datum vast in je agenda en in de schoolagenda en meld jezelf aan via: https://www.antroposofischevereniging.nl/agenda/bijeenkomsten/landelijke-pedagogische-vergadering-op-5-februari-20267 feb 2026
Open dag Vrijeschool Pabo
Kom sfeer proeven en stel al je vragen over de opleiding tot vrijeschool leerkracht in het basisonderwijs!27 mrt - 2 apr 2026
De 18e Internationale Bovenbouwconferentie in Kassel (nadruk 9e klas)
Deze conferentie in Kassel voor docenten in het voorgezet vrijeschoolonderwijs zijn een begrip. De nadruk ligt dit keer op de 9e klas en er zal zelfs ook een vogel-spot-excursie plaatsvinden! Geef je hier op en lees het hele programma: https://www.waldorf-oberstufe.de/8 apr - 12 apr 2026
Conferentie: 100 jaar vrije kleuterschool (internationaal)
Het is in april 2026 100 jaar geleden dat de eerste vrijeschool kleuterklas ontstond en daarmee ook de pedagogiek voor het jonge kind. Op deze conferentie wordt dat samen gevierd en IASWECE & de Pedagogische Sectie bieden ook een mooi inhoudelijk programma aan rondom het thema: 'Vriendelijkheid, kracht en liefde - zaadjes die we planten zodat het kind gezond kan opgroeien" . De conferentie vindt plaats in het Goetheanum in Dornach (Zwitserland). Meer informatie: 8 - 12 April: World Conference for Steiner Waldorf Kindergartens and Early Childhood8 jun 2026
Conferentie: het wekken van de wil
Hoe wek je de wil van leerlingen opdat zij initiatiefrijk en met levenszin de wereld tegemoet kunnen treden?
In een formatieve cultuur stimuleren leraren leerlingen om zich op allerlei manieren te verbinden met de leerstof zodat leerlingen zichzelf, de ander en de wereld leren kennen. Maar hoe verzorg je een formatieve cultuur? Hoe begeleid je leerlingen in hun formatief handelen?
Formatief leren is een cyclisch leerproces dat bestaat uit de volgende onderdelen: leerdoelen en succesfactoren bepalen, leeractiviteiten vormgeven, feedback geven over waar de leerling staat in zijn ontwikkeling, leerdoelen en leeractiviteiten aanpassen. Wij willen ons verdiepen in dit thema en onderzoeken wat er nodig is om een meer formatieve cultuur te bevorderen op vrijescholen.
De conferentie wordt georganiseerd door BVS schooladvies in samenwerking met de Vrijeschool Pabo en is bedoeld voor leerkrachten, onderwijsassistenten, onderwijsondersteuners, coördinatoren, schoolleiders, intern begeleiders, zorgcoördinatoren en bestuurders. De kosten zullen 105 euro zijn (50% korting voor studenten). Vraag hier meer informatie aan: https://www.bvs-schooladvies.nl/product/conferentie/
Over de pedagogische sectie
Studie(s)
Vrijdaggroep
Opvoeden en onderwijzen als sociale opgave (2024-2025)
Dit schooljaar bestuderen we met de vrijdaggroep: “opvoeden en onderwijzen als sociale
opgave” met daaraan gekoppeld: “de werking van de engelen in het astraallichaam”. We hebben nog plek voor enkele deelnemers. Ben je nieuwsgierig, neem contact op met fjt.lutters@gmail.com
Kerngroep
Menskunde Innerlijk Vernieuwd
In het komende studiejaar bestudeert het kernteam Menskunde Innerlijk Vernieuwd.
Inloggen / Registreren
Eenmaal geregistreerd kun je, nadat je bent ingelogd, je eigen gegevens in de database zien en zelf aanpassen.
Ben je jouw inlogcode vergeten of heb je deze (nog) niet gekregen? Klik dan op Inloggen . Vul jouw e-mailadres in. En klik op -Stuur mijn code - . Dan wordt jouw inlogcode per e-mail verstuurd.
Registreren
Partners
Partners waarmee wij samenwerken: